Pojęcia i definicje

Projekt DARE (Dialog o Radykalizacji i Równości), realizowany w latach 2017-2021, jest finansowany z programu ramowego UE w zakresie badań naukowych i innowacji „Horizon 2020”. Ma on na celu zbadanie, w jaki sposób młodzi ludzie stykają się z przekazami i czynnikami sprzyjającymi radykalizacji, jak je odbierają i jak na nie reagują oraz jak dokonują wyborów co do podejmowanych działań. Poniżej przedstawiono wybrane pojęcia używane w badaniach i działaniach informacyjnych wraz z ich krótkimi definicjami.

Radykalizacja

Proces, w wyniku którego jednostki lub grupy przyjmują postawy, lub angażują się w działania wspierające przemoc w dążeniu do osiągnięcia ekstremistycznych celów

Nieangażowanie się w brutalny ekstremizm (mimo podobnych czynników strukturalnych, środowisk kontekstowych i indywidualnych cech społeczno-demograficznych jak w przypadku osób angażujących się w niego)

Nie-radykalizacja

Radykalizm

Aktywne popieranie fundamentalnych ruchów politycznych mających na celu zmianę ustroju.

Sposób, w jaki jedna forma ekstremizmu może podsycać i wzmacniać inne formy ekstremizmu.

Ekstremizm skumulowany

Radykalny islamizm

Pojęcie często stosowane jako synonim dla agresywnych przejawów islamizmu, takich jak dżihadyzm.

Ideologia polityczna charakteryzująca się sprzeciwem wobec demokracji i często głosząca biologiczny rasizm oraz antysemityzm.

Skrajna prawica

Środowisko

Osoby, warunki fizyczne i społeczne oraz wydarzenia, w których obrębie dana osoba funkcjonuje. Środowisko radykalizacji jest przestrzenią zetknięcia się z radykalnymi/ekstremistycznymi przekazami w Internecie lub poza nim.

Skrótowe określenie szeregu nieprzymusowych działań, mających na celu zmniejszenie zaangażowania w terroryzm.

Zapobieganie brutalnemu ekstremizmowi (Preventing Violent Extremism — PVE)

Samoradykalizacja

Rodzaj procesu radykalizacji, w którym osoba radykalizująca się jest jego inicjatorem (w przeciwieństwie do bycia rekrutowaną przez organizację lub przynależności do radykalizującej się grupy).

Proces psychologiczny, w wyniku którego dana osoba porzuca ekstremistyczną ideologię, a ryzyko jej (ponownego) zaangażowania się w działalność terrorystyczną spada.

Deradykalizacja

Ekstremizm

Bezwzględne przekonanie, że przetrwanie lub powodzenie własnej grupy można osiągnąć jedynie poprzez aktywną wrogość wobec „innej” grupy (innych grup). Może ono wynikać z przekonania o wyższości własnej grupy i/lub nieufności czy też nienawiści wobec „innych” grup lub może być również zakorzenione w poczuciu niesprawiedliwości lub poczuciu bezradności własnej grupy.

Interakcja między islamem a polityką, przejawiająca się w dyskursie i rzeczywistych postawach wobec ideologii i rządów w państwach i społeczeństwach muzułmańskich.

Islamizm

Anty-Islamizm

Aktywny sprzeciw wobec tego, co jego zwolennicy określają jako „radykalny islam” lub „islamizację” zachodnich społeczeństw. Często obejmuje on ogólną wrogość wobec islamu i ogółu jego wyznawców.

Obiektywnie nierówny lub subiektywnie postrzegany jako nierówny, niesprawiedliwy podział zasobów, władzy lub możliwości (np. dochodów, dostępu do opieki zdrowotnej, edukacji, możliwości zatrudnienia, reprezentacji politycznej, praw ustawowych i obywatelskich).

Nierówność

Trajektorie

Indywidualne ścieżki kształtowane przez czynniki strukturalne, grupowe i indywidualne, które mogą prowadzić jednostki do postaw lub zachowań ekstremistycznych, ale także do nie-radykalizacji i deradykalizacji.